
Bożonarodzeniowy Ćwilin
Świąteczny dzień w Beskidzie Wyspowym prowadzi nas z Jurkowa na Polanę Michurową. Śnieżny szlak wynagradza rozległą panoramą Tatr, Gorców, Beskidu Sądeckiego i Pasma Babiogórskiego.

Beskid Wyspowy tworzą odosobnione szczyty, widokowe polany
i doliny skryte w porannych mgłach. To góry pełne historii, legend i miejsc,
do których chce się wracać — najlepiej bez pośpiechu.
Są takie góry, które nie potrzebują rozmachu, by zapadać w pamięć — i dla mnie właśnie taki jest Beskid Wyspowy. Wracam tu chętnie na krótsze, poranne wyjścia z psem, bo wystarczy jeden szczyt albo jedna polana, by poczuć górski klimat i wyjątkowość tego regionu. To pasmo osobnych „wysp”, które najlepiej poznawać w swoim własnym tempie.
Beskid Wyspowy jest dla mnie, podobnie jak jego szczyty, wyspą na mapie Beskidów Zachodnich. Jego charakter i odrębność, a także niedaleka odległość sprawiają, że chętnie przemierzam jego szlaki na porannych czy przedpołudniowych spacerach z psem. Tu wystarczy wyjść na jeden ze szczytów albo usiąść na jednej z polan i pobyć chwilę w tym krajobrazie, by zrozumieć jego siłę. To pasmo górskie, które nie układa się w jedną zwartą całość, a każda „wyspa” żyje własnym rytmem i widokami. Prawie każda skrywa swoją historię, legendę albo tajemnicę.
Beskid Wyspowy najlepiej poznawać spokojnie: przez krajobraz, przyrodę, tradycję i szlaki, które prowadzą nie tylko na szczyty, ale też głębiej, w samo serce regionu. W przyjętej na Psyjazne regionalizacji fizycznogeograficznej prof. Jerzego Kondrackiego obejmuje on również Pasmo Lubomira i Łysiny. Beskid Wyspowy położony jest między Kotliną Rabczańską, Gorcami, Kotliną Sądecką, Pogórzem Wiśnickim oraz Beskidem Makowskim.
Nazwa Beskid Wyspowy nie jest poetycką metaforą, ale trafnym określeniem jego rzeźby. Tutejsze góry nie tworzą jednej, zwartej całości, lecz układ odosobnionych masywów, które wyglądają niczym wyspy na morzu porannych mgieł. To właśnie ten krajobraz sprawia, że region tak bardzo odróżnia się od innych pasm Beskidów, a odpowiedzialna jest za to jego budowa geologiczna.
Beskid Wyspowy jest częścią Karpat Zewnętrznych, zwanych też Karpatami fliszowymi. Buduje go flisz karpacki, czyli naprzemianległe warstwy skał osadowych: piaskowców, zlepieńców, łupków, iłowców, rzadziej margli, które zostały sfałdowane, wypiętrzone i wymodelowane przez erozję. Dzięki temu tutejsze szczyty są tak odosobnione, a geologię można spotkać i podziwiać bezpośrednio na szlakach. Od razu przychodzi mi na myśl największe gołoborze Beskidu Wyspowego, którym prowadzi żółty szlak na Luboń Wielki, czyli tzw. Perć Borkowskiego, czy Diabelski Kamień koło Szczyrzyca, zbudowany ze średnio- i gruboziarnistych piaskowców ciężkowickich.
Poza tym w regionie powszechnym zjawiskiem są osuwiska fliszowe, które można spotkać m.in. na Ćwilinie czy Lubogoszczu, a także liczne jaskinie pochodzenia osuwiskowego, których najwięcej znajduje się na Łopieniu.
W Beskidzie Wyspowym znajduje się wiele odosobnionych szczytów, z których osiem przekracza wysokość 1000 m n.p.m. Najwyższa jest Mogielica — 1170 m n.p.m., a następne w kolejności są: Ćwilin — 1072 m n.p.m., Jasień — 1063 m n.p.m., Kutrzyca — 1053 m n.p.m., Modyń — 1029 m n.p.m., Luboń Wielki — 1022 m n.p.m., Krzystonów — 1012 m n.p.m. i Śnieżnica — 1007 m n.p.m. Niektóre z nich skrywają tajemnice i owiane są legendami, jak np. Mogielica, zwana królową Beskidu Wyspowego lub przez miejscową ludność Kopą, z uwagi na swój charakterystyczny wierzchołek. Jedna z legend mówi, że na jej szczycie, który pokryty jest płaskimi kamieniami, zbójcy dzielili łupy, a czarownice ostrzyły sobie szpony. Inna opowiada, że Mogielica była żoną olbrzyma Łopienia — tego samego, po polanach którego chodził „nibydziad”, zbierał kamienie i wytapiał z nich złoto, a w Bagnach Łopieńskich topiono ciała samobójców. Ale żeby przekonać się, ile w tych podaniach jest prawdy, a ile fantastyki, najlepiej wybrać się na wycieczkę i ocenić samemu.
Beskid Wyspowy ma swój klimat, który realnie wpływa na to, jak się tutaj chodzi. Osobne masywy, wcięte doliny, zalesione stoki i otwarte polany sprawiają, że warunki potrafią się szybko zmieniać. W jednych miejscach jest ciepło i sucho, w innych dłużej utrzymuje się cień i błoto po wcześniejszych opadach. Klimat regionu jest umiarkowanie chłodny, ze średnią roczną temperaturą wynoszącą zaledwie 5°C i średniorocznymi opadami ok. 900 mm. Po śnieżnej zimie w wyższych partiach wiosna budzi się tu wolniej do życia, lato jest łagodne i przyjemne, a jesień dla mnie jest chyba najpiękniejszą porą roku na wędrówkę.
Z klimatem Beskidu Wyspowego, szczególnie jesienią i wiosną, nierozerwalnie związana jest inwersja temperatury, która wywołuje efekt zwany morzem mgieł. Wtedy pojedyncze szczyty wyłaniają się ponad gęstą mgłę zalegającą w dolinach i kotlinach. Właśnie takie zjawisko urzekło w latach 30. XX wieku prof. Kazimierza Sosnowskiego, gdy obozował z grupą studentów na Polanie Michurowej pod szczytem Ćwilina i nazwał to miejsce Beskidem Wyspowym. Okazuje się jednak, że nie był on pierwszy, bo nazwa ta pojawiła się 20 lat wcześniej u profesora geografii UJ Ludomira Ślepowrona Sawickiego.
Beskid Wyspowy najpiękniej pokazuje swój charakter jesienią i wczesną wiosną, kiedy w dolinach zalegają mgły, a szczyty wystają ponad nie jak prawdziwe wyspy. Latem świetnie sprawdza się na spokojne, poranne wędrówki, zwłaszcza z psem, zanim zrobi się zbyt ciepło. Zimą natomiast wiele tras nabiera zupełnie innego charakteru — podejścia bywają bardziej wymagające, a w wyższych partiach dłużej utrzymuje się śnieg i lód.
Beskid Wyspowy, choć głównie kojarzy się z panoramami i widokowymi polanami, to dużą rolę odgrywają w nim lasy. Jednym z przyrodniczych wyróżników regionu są drzewostany jodłowe, tak charakterystyczne, że stały się podstawą lokalnej specjalności — miodu spadziowego z Beskidu Wyspowego o delikatnym, słodkim smaku i intensywnym, żywicznym aromacie. Obok jodły ważne miejsce zajmuje żyzna buczyna karpacka, dla ochrony której w 1968 roku powołano rezerwat leśny na środkowym szczycie Śnieżnicy, Wierchach. Podobny rezerwat powstał w 1997 roku na stokach Kamionnej dla ochrony obydwu gatunków drzew. Poza nimi spotkać można świerki, sosny, lipy, jawory i graby.
Beskid Wyspowy pełen jest ziół i roślin jadalnych, wśród których wskazać można choćby babkę lancetowatą, dziewannę pospolitą, wiesiołka, tarninę czy borówkę czernicę. Na górskich polanach rośnie objęty ochroną dziewięćsił bezłodygowy. Tutejsze lasy obfitują w grzyby, a do najchętniej zbieranych, również przez nas, należą borowiki szlachetne i sosnowe, podgrzybki brunatne oraz kurki, czyli pieprznik jadalny. Znaleźć tu także można siedzunia sosnowego czy żółciaka siarkowego, zwanego „kurczakiem z lasu”, bo rzekomo po ugotowaniu tak właśnie smakuje.
Lasy Beskidu Wyspowego są domem saren, jeleni i dzików, a także drapieżników: wilków i rysi. Fotopułapki rejestrują czasem obecność niedźwiedzia brunatnego, który raczej traktuje ten region jako korytarz migracyjny. Wśród mniejszych mieszkańców wymienić można m.in. zające, borsuki, kuny oraz nietoperze — nocki, gacki i podkowce — dla których utworzono Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego. Do najważniejszych należy Jaskinia Zbójecka w Łopieniu, notabene najdłuższa jaskinia regionu.
Beskid Wyspowy to również dom ptaków, których śpiew towarzyszy porannym, wiosennym spacerom. Można iść w rytm wybijany przez dzięcioła czarnego albo pod czujnym okiem krążących myszołowów, krogulców i jastrzębi. Wyjątkowym mieszkańcem regionu jest głuszec, dla ochrony którego utworzono rezerwat na szczycie i północnych stokach Mogielicy. Wśród gadów spotkać można zaskrońce, padalce i żmije, na które szczególnie uważać należy w okresie wiosenno-letnim.
Krajobraz Beskidu Wyspowego tworzy nie tylko geologia, ale także tradycja i historia. A ta sięga czasów neolitu, o czym świadczą krzemienne narzędzia znalezione w miejscowościach powiatu limanowskiego. Również tutaj odkryto cmentarze urnowe pochodzące z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, a także monety rzymskie.
Wraz z powstawaniem państwa polskiego zaczęły pojawiać się niewielkie drewniane grody, np. na górze Grodzisko w Poznachowicach Górnych, które zostało spalone w XIII wieku przez Tatarów. Przez długi czas Beskid Wyspowy pozostawał jednak obszarem silnie zalesionym, karpacką puszczą, która aż do XIV wieku stanowiła naturalną barierę chroniącą przed najazdami i długo ograniczała intensywniejsze osadnictwo. Stałe osadnictwo rozwijało się tu stopniowo, głównie w dolinach rzek. Ważną rolę odegrali najpierw cystersi, związani z Opactwem Cystersów w Szczyrzycu, a później własność królewska, która przyspieszyła lokowanie nowych wsi na prawie niemieckim i porządkowanie struktury osadniczej.
Jednym z ważniejszych etapów w dziejach regionu było przybycie Wołochów, którzy wnieśli kulturę pasterską i wypas owiec, tworząc rozległe hale na górskich grzbietach. Właśnie dlatego krajobraz Beskidu Wyspowego nie jest wyłącznie dziełem natury. W XVII wieku region dotknęły zniszczenia związane z potopem i najazdem Rakoczego, a wcześniej dochodziło tu także do buntów chłopskich, jak wystąpienie Filipa Bolisęgi w Kasince w latach 1649–1650. W XVIII wieku pod Śnieżnicą obozowali konfederaci barscy. Z kolei wiek XIX przyniósł przeludnienie, rozdrobnienie gospodarstw i charakterystyczną dla Galicji biedę, która odcisnęła na tych terenach bardzo mocne piętno.
Bardzo ważnym rozdziałem w historii regionu jest okres II wojny światowej i działalność partyzantki Armii Krajowej. Beskid Wyspowy był wtedy ważnym terenem konspiracyjnym, a jego ukształtowanie sprzyjało działalności oddziałów ukrywających się w lasach i na polanach. Na Polanie Stumorgowej pod Mogielicą i Polanie Michurowej na Ćwilinie odbierano m.in. zrzuty z samolotów alianckich dla miejscowej partyzantki. W regionie zachowało się bardzo dużo miejsc pamięci związanych z AK, co dobrze pokazuje Szlak Armii Krajowej na Ziemi Limanowskiej. Dzięki temu historia okupacji i konspiracji nie jest tu zamknięta w podręczniku — jest rozsiana po terenie, po miejscach, przez które dziś prowadzą szlaki.
Beskid Wyspowy jest również regionem pogranicza kulturowego. Wśród grup etnograficznych związanych z tym obszarem wymienia się m.in. Zagórzan, Lachów Limanowskich, Lachów Szczyrzyckich, Kliszczaków czy Lachów Sądeckich, ale to właśnie Zagórzanie są grupą najsilniej kojarzoną z centralną częścią regionu i północną stroną Gorców. Ich symbolicznym ośrodkiem jest Mszana Dolna. Zagórzanie mają własny folklor, tradycję, gwarę i strój, a sama nazwa — odnotowana przez Wincentego Pola w XIX wieku — dobrze oddaje położenie ich siedzib „za górami”, wśród odosobnionych masywów i kotlin.
Kultura Zagórzan nie sprowadza się wyłącznie do stroju czy muzyki. Ważna jest także obrzędowość doroczna i rodzinna, układ wsi, typ zabudowy, sposób gospodarowania i codzienna organizacja życia. Na ziemiach Zagórzan zabudowa skupiała się przy drogach i dnach dolin, niżej znajdowały się pola oraz łąki, a wyżej pastwiska i las. Dlatego Beskid Wyspowy to pasmo, którego tożsamość tworzą nie tylko geologia i widoki, ale też Wołosi, Zagórzanie, pasterstwo, dawne układy wsi i wojenne historie polan.
Kuchnia Beskidu Wyspowego wykształciła się w domach i gospodarstwach, w których wykorzystywano przede wszystkim to, co można było wyhodować, uprawiać i zbierać w lesie. Jej podstawą były ziemniaki, kapusta, karpiele, mąka razowa, mleko i jego przetwory oraz owoce z przydomowych sadów. W centralnej i południowej części regionu ważne miejsce zajmuje kuchnia Zagórzan – prosta, sycąca i mocno związana z dawnymi warunkami życia. Wracając z wycieczki, warto więc zatrzymać się w miejscu serwującym regionalne potrawy i spróbować korpielanki, czyli zupy z karpieli na mleku, albo pierogów z suszonymi śliwkami. Dawne smaki powracają między innymi podczas Zagórzańskiego Jarmarku Bożonarodzeniowego w Mszanie Dolnej, któremu towarzyszy konkurs tradycyjnych potraw „Zagórzańskie Smaki”.
Lokalne produkty z Beskidu Wyspowego kupuję nie tylko przy okazji powrotów ze szlaku, ale regularnie, zależnie od pory roku i tego, na co akurat jest sezon. Chętnie w domu sięgamy po miody z beskidzkich pasiek, a w Szczyrzycu zaopatrujemy się w produkty z klasztornego gospodarstwa. Czasami jedziemy na targ w Mszanie Dolnej – przede wszystkim po górską śliwkę węgierkę przywożoną z okolic Łącka, z której robimy domowe powidła ale także po inne sezonowe owoce oraz sery, w tym oscypki.
Beskid Wyspowy można poznawać przez jego krajobraz, szlaki i lokalne smaki, ale na Lubomirze wzrok wędruje jeszcze wyżej. Wśród lasów Pasma Lubomira i Łysiny stoi obserwatorium astronomiczne — miejsce, w którym górska wędrówka spotyka się z odkrywaniem nieba. Jego historia rozpoczęła się ponad sto lat temu i sprawiła, że szczyt na trwałe zapisał się w dziejach polskiej astronomii.
Pierwsza stacja obserwacyjna powstała tutaj w 1922 r. z inicjatywy prof. Tadeusza Banachiewicza, dyrektora Obserwatorium Krakowskiego. Poszukując miejsca oddalonego od miejskich świateł, astronomowie wybrali Łysinę, jak wówczas nazywano ten szczyt. Teren pod budowę przekazał książę Kazimierz Lubomirski, na którego cześć górę przemianowano później na Lubomir, a dawna nazwa Łysina pozostała przy jednym z sąsiednich wierzchołków.
Mimo skromnych warunków prowadzono tu systematyczne obserwacje nieba. W 1925 r. Lucjan Orkisz odkrył kometę — pierwszą odkrytą przez Polaka. Jedenaście lat później Władysław Lis, mieszkaniec Węglówki i pomocnik astronomów, został współodkrywcą kolejnej. Pamięć o obu wydarzeniach zachowała się w herbie gminy Wiśniowa, w którym widnieją dwie komety.
Działalność stacji przerwała II wojna światowa. We wrześniu 1944 r. jej zabudowania zostały spalone, a wraz z nimi zniszczeniu uległa część dokumentacji prowadzonych obserwacji. Do astronomicznej tradycji Lubomira powrócono wiele lat później. W 2007 r. na szczycie otwarto współczesne Obserwatorium Astronomiczne im. Tadeusza Banachiewicza.
Dziś można tu poznać historię polskiej astronomii, zobaczyć instrumenty badawcze, a podczas organizowanych pokazów spojrzeć przez teleskop na Księżyc, planety i gwiazdy. Lubomir pozostaje więc czymś więcej niż kolejną beskidzką wyspą. Prowadzący przez las szlak kończy się w miejscu, z którego rozpoczyna się znacznie dalsza podróż — ku nocnemu niebu.
Wyjątkowy charakter Beskidu Wyspowego sprawia, że jest on idealny na krótsze i dłuższe wędrówki, a zdobycie każdego ze szczytów może stanowić oddzielną wycieczkę. Co więcej, na większość szczytów prowadzą szlaki z różnych stron świata, co pozwala zdobywać je dwu- czy trzykrotnie, za każdym razem idąc inaczej. Dobrymi przykładami są Luboń Wielki i Ćwilin, które można zdobyć krótkimi, ostrymi podejściami na północnych stokach: Luboń Wielki z przełęczy Glisne, Ćwilin z Gruszowca, albo szlakami ciągnącymi się leniwiej ich zachodnimi grzbietami: niebieskim z Naprawy na Luboń Wielki i żółtym z Mszany Dolnej na Ćwilin. Nieco inny charakter ma Pasmo Lubomira i Łysiny, gdzie można zaplanować dłuższe przejścia grzbietowe, m.in. z Myślenic przez Kudłacze na Lubomir.
Każda wędrówka na szczyty Beskidu Wyspowego jest inna i każda przynosi odmienne wrażenia. Z kolei to, co według mnie łączy „beskidzkie wyspy”, to monumentalizm, gdy stajemy u ich podnóży. Właśnie dlatego szczyty Beskidu Wyspowego zaliczane są do wybitnych, a do najwybitniejszych należą: Luboń Wielki, Mogielica, Ćwilin i Lubogoszcz. Drugą wspólną cechą wybranych wzniesień są rozległe, widokowe polany, które kiedyś przez lata tętniły pasterskim życiem. Największą z nich jest Polana Stumorgowa pod szczytem Mogielicy, a moje ulubione to Polana Michurowa na Ćwilinie i Polana Skalne na Jasieniu, choć oczywiście pięknych polan w Beskidzie Wyspowym jest znacznie więcej.
Zdobywając 40 szczytów wskazanych w regulaminie Korony Beskidu Wyspowego — wśród nich Adamczykową, Potaczkową, Lubomir i Patryję — można otrzymać odznakę Korona Beskidu Wyspowego. Co ważne, nie ma tu narzuconej kolejności zdobywania szczytów ani ograniczeń czasowych. Jest tak, jak pisałam na początku: to pasmo osobnych „wysp”, które najlepiej poznawać w swoim własnym tempie.
Drugą odznaką jest odznaka Głównego Szlaku Beskidu Wyspowego, którego długość wynosi 355 km i który prowadzi przez najciekawsze miejsca regionu. Odznaka posiada trzy stopnie: srebrny, złoty i diamentowy. Ten ostatni przyznawany jest za jednorazowe przejście całego szlaku w maksymalnym czasie 16 dni.
Jeszcze jednym szlakiem długodystansowym, którego fragment prowadzi przez Beskid Wyspowy i za przejście którego można dostać odznakę, jest Mały Szlak Beskidzki, który przeszliśmy z naszym Hugo. Szlak prowadzi z Bielska-Białej Straconki na Luboń Wielki lub w odwrotnym kierunku, a jego długość wynosi 137 km.
Wszystkie odznaki przyznawane są przez Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, po weryfikacji wpisów w Książeczkach GOT PTTK. Poza wymienionymi można jeszcze zdobyć odznakę 102 Wyspy Beskidu Wyspowego, której celem jest propagowanie górskiej turystyki pieszej w regionie, a którą przyznaje Forum Gmin Beskidu Wyspowego i PTTK Oddział Bochnia. Więcej informacji o tym, jak zdobyć poszczególne odznaki, znajduje się na stronie Odkryj Beskid Wyspowy.
Beskid Wyspowy to idealny kierunek na wędrówki z psem. Dzięki wspomnianej różnorodności można zaplanować przejścia krótsze, w sam raz na poranny spacer, np. na Łopień z przełęczy E. Rydza-Śmigłego, jak i te dłuższe, pozwalające na zdobycie kilku szczytów na raz. Przykładem może być wycieczka na Modyń i pasmo Ostrej, a w Paśmie Lubomira i Łysiny — przejście z Kudłaczy na Lubomir.
Większość szlaków Beskidu Wyspowego można przejść w psim towarzystwie. Do wyjątków należą: szczyt Mogielicy z uwagi na ochronę głuszca w Rezerwacie Mogielica, żółty szlak na Luboń Wielki, czyli tzw. Perć Borkowskiego z największym gołoborzem Beskidu Wyspowego w Rezerwacie Luboń Wielki, a także platforma widokowa na Lemieszu w Rezerwacie Białowodzki Góra nad Dunajcem. Przy rezerwatach przyrody Śnieżnica, Kostrza i Kamionna szlaki prowadzą ich granicami, co pozwala na poruszanie się z czworonogiem. Uwzględniając te miejsca przy planowaniu wycieczek, okazujemy szacunek wobec przyrody, nie tracąc nic z cudownych widoków i wrażeń, jakie czekają na beskidzkich wyspach.
Planując wycieczkę z psem w Beskidzie Wyspowym, warto pamiętać, że tutejsze szlaki często są krótkie, ale potrafią być strome. Wyspowy charakter pasma oznacza, że wiele tras prowadzi dość zdecydowanie w górę, bez długiego, łagodnego rozbiegu. Dlatego nawet krótka wycieczka na Ćwilin, Luboń Wielki czy Łopień może być dla psa konkretnym wysiłkiem, szczególnie latem albo po deszczu, gdy ścieżki robią się śliskie i błotniste. Warto zabrać wodę, sprawdzić przebieg szlaku przez rezerwaty i zaplanować trasę tak, by pies miał czas nie tylko iść, ale też odpocząć na polanie.
Baza noclegowa Beskidu Wyspowego rozwija się wraz z jego popularnością i obecnie wybierać można wśród wielu ofert. W regionie działają dwa schroniska turystyczne PTTK: na Luboniu Wielkim i na Kudłaczach. Pierwsze stoi niemal na szczycie jednej z najbardziej charakterystycznych beskidzkich wysp. Drugie znajduje się w Paśmie Lubomira i Łysiny i może być bazą do wycieczek na Lubomir, Łysinę oraz w stronę Myślenic; do schroniska można również dojechać od strony Pcimia. Ośrodkami z dużą i różnorodną bazą noclegową, obejmującą kwatery prywatne, domki i pensjonaty, są m.in. Mszana Dolna, Szczawa, Limanowa oraz Kasina Wielka, przez którą prowadzi Mały Szlak Beskidzki i w której, na północno-zachodnim stoku Śnieżnicy, znajduje się stacja narciarska Kasina SKI.
Coraz więcej obiektów na wynajem buduje się na przełęczach i w miejscowościach, w których biorą początek najbardziej popularne szlaki turystyczne w regionie. Przykładem może być Przełęcz E. Rydza-Śmigłego, z której prowadzą szlaki na Mogielicę i Łopień, czy miejscowość Jurków, z której niebieskim szlakiem można wyjść zarówno na Ćwilin, jak i Mogielicę.
Przy wyborze noclegu z psem warto każdorazowo sprawdzić aktualne zasady pobytu zwierząt: dopłaty, limity wielkości psa, możliwość noclegu z więcej niż jednym psem oraz dostępność ogrodzonego terenu. W Beskidzie Wyspowym wiele miejsc ma kameralny, prywatny charakter, dlatego wcześniejszy kontakt z właścicielem często pozwala uniknąć nieporozumień i lepiej dopasować nocleg do planowanych wycieczek.
Dla wszystkich, którzy chcą poczuć smak gór nie tylko podczas wędrówki, ale i nocnego odpoczynku, bardzo fajnym pomysłem jest nocleg w ramach programu Zanocuj w lesie, prowadzonego przez Lasy Państwowe. W Beskidzie Wyspowym miejsca wyznaczono m.in. na północnych stokach Lubonia Wielkiego, południowo-zachodnim stoku Lubogoszcza oraz w partii szczytowej i podszczytowej Ćwilina. Z dokładną lokalizacją wyznaczonych miejsc można zapoznać się na stronie Lasów Państwowych, w zakładce Program Zanocuj w lesie.
Są takie góry, które nie potrzebują rozmachu, by zapadać w pamięć — i dla mnie właśnie taki jest Beskid Wyspowy. Wracam tu chętnie na krótsze, poranne wyjścia z psem, bo wystarczy jeden szczyt albo jedna polana, by poczuć górski klimat i wyjątkowość tego regionu. To pasmo osobnych „wysp”, które najlepiej poznawać w swoim własnym tempie. Beskid Wyspowy jest dla mnie, podobnie jak jego szczyty…

Świąteczny dzień w Beskidzie Wyspowym prowadzi nas z Jurkowa na Polanę Michurową. Śnieżny szlak wynagradza rozległą panoramą Tatr, Gorców, Beskidu Sądeckiego i Pasma Babiogórskiego.

Spodziewałam się pięknych widoków, ale ta wycieczka przerosła oczekiwania. Jasień i Kutrzyca prowadzą przez Polanę Łąki i Polanę Skalne, z panoramą Beskidu Wyspowego, Gorców, Pienin, Tatr i Pasma Babiogórskiego.

Kto rano wstaje, ten idzie na Luboń. Marcowa pętla z Rabki Zaryte prowadzi zielonym szlakiem do schroniska, a w drodze powrotnej wymaga obejścia rezerwatu na Luboniu Wielkim.