Jura Krakowsko-Częstochowska jesienią ma w sobie coś magicznego. Biel wapiennych skał otulona kolorowymi liśćmi i skrząca się w słońcu potrafi wyglądać nieziemsko. Czy będzie tak i tym razem przekonamy się jadąc na spacer z psem do Doliny Wodącej w Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd, na pograniczu Śląska i Małopolski.
Dolina Wodącej - dolina bez wody
Samochód zostawiamy na niewielkim parkingu w Podlesiu, niedaleko Smolenia. Stąd zielonym szlakiem turystycznym, nazywanym Szlakiem Jaskiniowców ruszamy w kierunku Skał Zegarowych, rozpoczynając tym samym wędrówkę po Dolinie Wodącej. Ale zanim ruszymy, kilka chwil na zabawę z Hugo i ciekawostek dotyczących nazwy doliny.
Nazwa doliny może być nieco myląca, bowiem próżno w niej szukać strumienia. Dolina Wodącej jest suchą doliną krasową, w której woda opadowa wnika w przepuszczalne, wapienne podłoże i odpływa pod ziemią. Nie oznacza to jednak, że woda nigdy się tutaj nie pojawia. Po wyjątkowo intensywnych opadach dnem doliny mogą płynąć krótkotrwałe, ale gwałtowne potoki. Uwagę na to zwraca geolog Maciej Krajcarz w rozdziale Dolina Wodąca - znaczenie nazwy, wyjaśniając, że słowo wodąca określa rodzaj suchej doliny krasowej, a nie nazwę cieku. Niemniej w powszechnym użyciu pozostaje nazwa Dolina Wodącej, choć zdaniem badacza jest ona niepoprawna.
Skały Zegarowe i legenda o tajemniczym zegarze
Wybawieni, raźnym krokiem podążamy w kierunku Skał Zegarowych, które są zespołem górnojurajskich ostańców. Tworzą one wapienne baszty wznoszące się 25-30 m ponad dno doliny. Wśród Skał Zegarowych znajdują się między innymi Zegarowa, Mała Zegarowa i Dolne Skały. U podnóża tych ostatnich kryje się Jaskinia Zegarowa o długości ok. 155 m, z którą związana jest miejscowa legenda o tajemniczym zegarze.
Zgodnie z podaniem, w jaskini ukryty był tajemniczy zegar, którego bicie usłyszeć można było w noc sylwestrową. Jego dźwięk miał przepowiadać przyszłość właścicieli zamku w Smoleniu. Kiedy rozlegały się czyste, melodyjne uderzenia, zapowiadały rok pomyślności i dostatku. Głuchy, przytłumiony dźwięk zwiastował nieszczęścia, natomiast nieprzyjemny zgrzyt miał oznaczać śmierć w rodzinie. I tak, podczas zabawy sylwestrowej, na której starosta smoleński gościł na zamku swoją niedawno poślubioną córkę i jej męża, udali się do jaskini posłuchać jaką przyszłość bicie zegara przepowie. Jednak o północy zamiast melodyjnego bicia usłyszeli niepokojące, nieczyste dźwięki. Wkrótce okazało się, że przepowiednia miała się spełnić. Do zamku dotarła wiadomość o zarazie, która pochłonęła życie córki starosty, jej męża i ich nowo narodzonego dziecka. Zrozpaczony starosta nakazał zamurowanie wejścia do jaskini, aby nikt więcej nie usłyszał złowieszczego zegara.
Obchodzimy Jaskinię Zegarową i nie wiem, czy z uwagi na fakt zamurowania wejścia, czy że nie jest to noc sylwestrowa, nie słyszymy nawet tykania tajemniczego zegara...
Kilkanaście metrów dalej schodzimy na chwilkę ze szlaku, by podejść do samotnej, schowanej w lesie skały Kursowej.
Wracamy na Szlak Jaskiniowców, by tym razem podejść do Małej Zegarowej. Jest to dość skomplikowany masyw wapienny, o wysokościach od 6 do 30 m, z filarami, zacięciami i rysami, co czyni go atrakcyjnym dla wspinaczy skałkowych.
Mijamy zespół Skał Zegarowych i ścieżką prowadzącą przez las idziemy dalej zielonym szlakiem, wykorzystując każdą wolną przestrzeń na zabawę z Hugo.
Dotychczasowy, niespełna dwukilometrowy odcinek doprowadza nas do przysiółka Poduchowne, gdzie do zielonego szlaku dołączają czarny i niebieski. I tak kolejne 1,2 km przemierzamy drogą o trzech oznaczeniach.
Jurajska Droga Krzyżowa na Grodzisko Pańskie
Wędrówkę Doliną Wodącej kontynuujemy Szlakiem Jaskiniowców w Czarnym Lesie, gdzie znajduje się parking z zapleczem turystycznym.
200 m dalej szlak skręca pod kątem prostym w prawo, a my zaczynamy podejście Jurajską Drogą Krzyżową, która powstała w 2019 roku z inicjatywy ówczesnego sołtysa Strzegowej, Czesława Gbyliczka.
Jurajska Droga Krzyżowa liczy 14 rzeźbionych stacji i prowadzi stromym, wapiennym zboczem Grodziska Pańskiego, którego surowy krajobraz przywodzi na myśl biblijną Golgotę.
Docieramy na szczyt, gdzie znajduje się XIV stacja - Grób, powyżej której ustawiono dziesięciometrowy dębowy krzyż z figurą ukrzyżowanego Chrystusa. Naprzeciw krzyża znajduje się kamienna figura, najprawdopodobniej rzymskiego setnika, trzymająca tablicę z napisem Ten prawdziwie jest Synem Bożym i jest nawiązaniem do Ewangelii wg św. Mateusza oraz św. Marka, w których setnik rozpoznaje w Jezusie Syna Bożego po Jego śmierci na krzyżu. Nie ukrywam, że w jesiennej scenerii całość robi ogromne wrażenie.
To niejedyna historia tego miejsca. Grodzisko Pańskie wznosi się na wysokość 462 m n.p.m., a jego szczyt tworzy wydłużona wapienna grzęda. Naturalne skały i szczeliny średniowieczni budowniczowie wykorzystali jako element fortyfikacji, uzupełniając je wałami kamienno-ziemnymi, fosami i murami układanymi bez zaprawy.
Na przełomie XIII i XIV wieku znajdował się tu rozbudowany gród, który wraz z umocnieniami na Smoleniu i wieżową budowlą obronną na Biśniku tworzył system zabezpieczający okolicę. Zniszczony przez gwałtowny pożar, nigdy nie został odbudowany. Grodzisko pamięta jednak znacznie dawniejsze czasy – znalezione tu kamienne wyroby świadczą o obecności prehistorycznych myśliwych. Więcej o nich dowiemy się w miejscu, do którego właśnie zmierzamy.
Jaskinia Biśnik – śladami prehistorycznych myśliwych Jury
Idziemy drogą przez las, mijając odejście ścieżki dydaktycznej oznaczonej biało-czerwonym kwadratem, a następnie skrajem lasu, dzięki czemu możemy ogrzać się w promieniach jesiennego słońca.
Po kilku krokach stajemy przed Skałą Biśnik - wapiennym masywem skalnym o pionowych i przewieszonych ścianach.
Wapienne ściany, sięgające 20 metrów wysokości, oferują liczne drogi wspinaczkowe o różnym stopniu trudności. Jeszcze w 2014 roku było ich zaledwie 24, a niespełna dekadę później już ponad 70! Nie brakuje też fantazyjnych nazw, takich jak „Medycyna sądowa”, „Lekarz rodzinny” czy wyjątkowo pasująca do dzisiejszej scenerii „Złota poświata jesieni”.
Biśnik przyciąga nie tylko wspinaczy, ale także miłośników prehistorii. W Skale Biśnik znajdują się bowiem dwie jaskinie: Jaskinia na Biśniku i Jaskinia Psia, zwana również Źródlaną. Choć należą do tego samego systemu krasowego, stanowią odrębne obiekty. Zanim jednak przejdziemy do faktów, na początek miejscowa legenda, wg której Jaskinia na Biśniku była wejściem do piekieł, którego pilnował sam diabeł ze swoim wiernym psem. Ten ostatni miał nawet własne lokum w sąsiedniej Jaskini Psiej. Na szczęście ani diabła, ani jego czworonożnego strażnika nie spotykamy, choć Hugo pewnie chętnie by sprawdził, kto mieszka w tak osobliwej budzie.
Jaskinia na Biśniku jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce. Badania prowadzone od 1991 roku pozwoliły odkryć ślady obecności człowieka sprzed ponad 300 tysięcy lat. Kolejne grupy prehistorycznych ludzi pojawiały się tutaj, wykorzystywały jaskinię jako schronienie, a następnie ją opuszczały.
Jednym z powodów wyboru tego miejsca mogła być woda, której dziś próżno szukać w Dolinie Wodącej. Niegdyś w pobliżu znajdował się zbiornik wodny lub rzeka, przyciągające mamuty, nosorożce włochate, jelenie olbrzymie i żubry pierwotne – a wraz z nimi prehistorycznych myśliwych.
Archeolodzy odnaleźli tu tysiące kamiennych narzędzi, pozostałości palenisk i dawnych obozowisk, a przed wejściem do jaskini także ślady konstrukcji sprzed około 80 tysięcy lat, interpretowanej jako osłona przed wiatrem. My siadamy w jednej ze współczesnych wiat, by rozgrzać się herbatą z termosu.
Po krótkim odpoczynku ruszamy dalej, nie spodziewając się, że z czasów prehistorycznych przeniesiemy się niemal do dżungli. Ścieżka prowadzi bowiem przez gęste zarośla rdestowca sachalińskiego, którego potężne liście i wysokie łodygi tworzą swoisty tunel. Przez moment przedzieramy się przez tę egzotyczną roślinność, która, choć wygląda efektownie, jest gatunkiem inwazyjnym, wypierającym rodzime rośliny.
Salcesony, Kalafiory i inne skalne osobliwości
Po wydostaniu się z rdestowej dżungli trafiamy do tajemniczego wąwozu, który przenosi nas w świat kamiennych osobliwości.
Pierwszą z nich jest dwunastometrowy Kalafior. Dość nietypowa nazwa jak na wapienny ostaniec, ale na Jurze wyobraźnia osób nadających skałom nazwy najwyraźniej nie zna granic. Obchodzimy go od zachodniej strony, pokonując drewniane schodki prowadzące pomiędzy wapiennymi ścianami.
Idziemy dalej, docierając do zespołu skał nazywanego Parkiem Jurajskim. Tutaj czekają na nas kolejne osobliwości — Oczko i Salceson, stojące naprzeciwko siebie. Trudno oprzeć się wrażeniu, że ktoś specjalnie ustawił te potężne wapienne mury, pozostawiając pomiędzy nimi przejście.
Ich powierzchnie pełne są otworów, szczelin i zagłębień, które powstawały w wyniku procesów krasowych. Woda, powoli rozpuszczając wapień i poszerzając istniejące szczeliny, przez tysiące lat nadawała skałom coraz bardziej fantazyjne kształty. A jeśli kogoś nie rozbawiły jeszcze nazwy nadane skałom, to dodam, że na Salcesonie poprowadzono drogi wspinaczkowe o równie fantazyjnych brzmieniach: Flaczki, Garmażerka, Salcefix, czy Baśń o Salcesonie.
Rozbawieni opuszczamy Park Jurajski i niebieskim szlakiem wracamy w kierunku Podlesia. Po drodze, ponad kolorowymi koronami drzew, dostrzegamy wieżę zamku Pilcza w Smoleniu. Niestety, ze względu na położenie zamku na terenie rezerwatu przyrody Smoleń, nie możemy podejść do niego z Hugo. Pozostaje nam więc podziwiać go z oddali.
Leśną ścieżką schodzimy w stronę otwartych pól, ponad którymi ponownie ukazują się Skały Zegarowe, od których rozpoczynaliśmy dzisiejszą wędrówkę. W ten sposób zamykamy naszą jesienną pętlę po Dolinie Wodącej.
Podsumowanie spaceru
Prawdę mówiąc nie przypuszczałam, że spacer Doliną Wodącej przyniesie tyle ciekawostek. Jesienna sceneria, miejscowe podania i odkrycia archeologiczne sprawiły, że momentami czuliśmy się tak, jakbyśmy podróżowali w czasie i przestrzeni. Co prawda nie usłyszeliśmy bicia tajemniczego zegara, ani nie spotkaliśmy diabła ze swoim psem, ale i tak wycieczkę uznajemy za bardzo udaną. Dolina Wodącej, choć nie jest tak popularna jak PK Dolinki Krakowskie, ma swój urok i co najważniejsze dla mnie - w całości jest dostępna na spacer z psem. Nie tylko jesienią!
Zobacz też

Ojców - spotkanie z historią i przyrodą
Najmniejszy park narodowy w Polsce można odkrywać także z psem. W Ojcowie historia splata się z legendą, wapienne skały z zielenią Doliny Prądnika, a w powietrzu unosi się zapach wędzonego pstrąga.
Jura Krakowsko-Częstochowska9 kmŁatwaCzytaj
Spacer w Lesie Wolskim
Nie trzeba wyjeżdżać z Krakowa, żeby poczuć się jak na szlaku. W Lesie Wolskim czekają leśne polany, klasztor Kamedułów na Bielanach, zoo i Kopiec Piłsudskiego – wszystko w zasięgu jednego spaceru.
Jura Krakowsko-Częstochowska7 kmŁatwa

