
Przedwiosenny Beskid Mały
Pierwsza wędrówka po długo omijanym Beskidzie Małym prowadzi z Targoszowa przez Potrójną i Leskowiec. Przedwiosenny krajobraz i fragment Małego Szlaku Beskidzkiego szybko przekonują, że warto tu wrócić.

Beskid Mały to leśne grzbiety, widokowe polany, strome podejścia i dolina Soły. Niewielki obszarem, ale pełen różnych krajobrazów i tras — od krótkich spacerów po dłuższe wędrówki.
Beskid Mały, choć niewysoki i stosunkowo niewielki, potrafi zaskoczyć różnorodnością. Leśne grzbiety, widokowe polany, strome podejścia, dolina Soły i popularne miejsca, takie jak Góra Żar, tworzą pasmo dobre zarówno na krótkie wycieczki, jak i dłuższe wędrówki. To góry niewielkie wyłącznie z nazwy.
Nazwa Beskidu Małego może sugerować góry łatwe i szybkie do zdobycia i przejścia, tymczasem ich niewielka powierzchnia nie oznacza ani monotonii, ani braku wyzwań. Choć pasmo nie imponuje wysokością, potrafi zaskoczyć stromymi podejściami, kamienistymi ścieżkami i długimi odcinkami prowadzącymi przez las. Tu widoki nie towarzyszą wędrówce przez cały czas. Często trzeba na nie poczekać, wyjść na polanę lub odsłonięty grzbiet, albo zatrzymać się w miejscu, z którego ponad doliną otwiera się panorama sąsiednich pasm i zbiorników na Sole.
To sprawia, że Beskid Mały nie ma jednego oblicza. Zupełnie inaczej wędruje się po jego zachodnich grzbietach, pozostających blisko Bielska-Białej i doliny Soły, inaczej w okolicach popularnej Góry Żar, a jeszcze inaczej we wschodniej części pasma, gdzie lasy, polany i rozproszone osiedla tworzą spokojniejszy krajobraz. W jednym paśmie spotykają się miejsca bardzo uczęszczane oraz takie, w których przez długi czas można iść niemal samotnie, a bliskość miast, dróg i miejscowości turystycznych nie odbiera górskiego charakteru regionu.
Dla mnie Beskid Mały przez długi czas pozostawał białą plamą na mapie. Najpierw poznałam jego wschodnią część podczas wycieczki z Targoszowa przez Potrójną i Leskowiec, a kilka miesięcy później wróciłam tu, wędrując Małym Szlakiem Beskidzkim. To właśnie wtedy zobaczyłam, jak wiele mieści się w tym niewielkim paśmie, i zrozumiałam, że „mały” odnosi się przede wszystkim do rozmiaru regionu, a nie do liczby krajobrazów i możliwości wędrowania. Beskid Mały nie potrzebuje wysokości, by przyciągać. Trzeba tylko dać mu czas i nie oceniać go miarą większych sąsiadów. Wtedy okazuje się pasmem niewielkim rzeczywiście tylko z nazwy.
Beskid Mały należy do Beskidów Zachodnich i leży na terenie województw śląskiego i małopolskiego. Ciągnie się równoleżnikowo na długości około 35 km od Bramy Wilkowickiej na zachodzie, oddzielającej go od Beskidu Śląskiego, po dolinę Skawy na wschodzie, za którą rozciąga się Beskid Makowski. Od południa pasmo opada ku Kotlinie Żywieckiej, a jego północne stoki schodzą w stronę Pogórza Śląskiego i częściowo Wielickiego.
Dolina Soły przecina Beskid Mały z południa na północ, dzieląc go na dwie wyraźnie różniące się części. Po jej zachodniej stronie znajduje się mniejsze Pasmo Magurki Wilkowickiej z Czuplem — najwyższym szczytem Beskidu Małego, wznoszącym się na 930 m n.p.m. — oraz Magurką Wilkowicką i Hrobaczą Łąką. Na wschód od Soły rozciąga się znacznie większa część pasma, obejmująca między innymi Kocierz, Potrójną, Łamaną Skałę — zaledwie o metr niższą od Czupla — oraz Leskowiec. Bywa ona nazywana Górami Zasolskimi, Beskidem Andrychowskim albo Beskidem Kocierskim.
W krajobraz doliny Soły wpisały się trzy zbiorniki zaporowe: Jezioro Żywieckie, Jezioro Międzybrodzkie i Jezioro Czanieckie. Razem tworzą Kaskadę Soły, powstałą w XX wieku wraz z budową zapór w Tresnej, Porąbce i Czańcu. Ich utworzenie całkowicie zmieniło dawną dolinę rzeki — w miejscu pól, dróg i części zabudowań pojawiły się rozległe tafle wody, które dziś należą do najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Beskidu Małego. Z zaporą w Porąbce wiąże się również nazwisko Gabriela Narutowicza. Zanim został pierwszym prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, był cenionym hydrotechnikiem i profesorem Politechniki w Zurychu; uczestniczył w pracach nad projektem zapory, korygując jego wcześniejsze założenia.
Poza doliną Soły miejscowości i przysiółki skupiają się głównie w dolinach oraz niższych partiach stoków, natomiast wyżej dominują lasy przecięte polanami, drogami gospodarczymi i szlakami. Grzbiety nie tworzą jednej prostej grani, lecz rozchodzą się w różnych kierunkach i opadają ku kolejnym dolinom. Dzięki temu Beskid Mały można poznawać z wielu stron: od Bielska-Białej i Wilkowic, przez Porąbkę i Międzybrodzie, po Andrychów, Rzyki, Targoszów czy okolice Krzeszowa.
Większość Beskidu Małego budują piaskowce godulskie, miejscami poprzeplatane warstwami łupków i zlepieńców, tworzące razem flisz karpacki. Skały te różnią się odpornością na wietrzenie i działanie wody. Twardsze piaskowce tworzą grzbiety, strome stoki i skalne wychodnie, natomiast miększe łupki łatwiej ulegają erozji, co sprzyja powstawaniu dolin i obniżeń terenu. Pękanie warstw skalnych oraz ruchy osuwiskowe prowadzą z kolei do powstawania jaskiń i schronisk skalnych.
Jednym z największych skupisk piaskowcowych wychodni są Kozie Skały na grzbiecie Żurawnicy. Liczne formy skalne występują również w masywie Łamanej Skały, nazywanej Madohorą, gdzie znajdują się między innymi Grota Komonieckiego i wodospad Dusica. Innym ważnym miejscem są Czarne Działy na stokach Małego Gibasów Gronia. Wśród rozpadlin, zapadlisk i głazowisk kryje się tam kilka jaskiń powstałych w wyniku ruchów osuwiskowych, w tym jaskinie Czarne Działy I, II i III oraz Jaskinia Lodowa.
Geologiczną osobliwością są Skałki Andrychowskie, występujące na północnym obrzeżu pasma, między innymi w rejonie Andrychowa, Inwałdu i Targanic. Oprócz wapieni znajdują się wśród nich bardzo stare skały metamorficzne — gnejsy i granitognejsy — wyraźnie różniące się od piaskowców budujących główną część Beskidu Małego. Tradycyjnie opisywano je jako porwaki tektoniczne, czyli fragmenty starszego podłoża oderwane i przemieszczone podczas ruchów mas skalnych. W nowszych badaniach część z nich interpretuje się jako olistolity — bloki, które osunęły się do dawnego morza, a następnie zostały otoczone gromadzącymi się tam młodszymi osadami.
Lasy zajmują znaczną część Beskidu Małego, a ich naturalny trzon tworzą buki, jodły i świerki. Najcenniejsze fragmenty starych buczyn chronione są między innymi w rezerwatach Szeroka w Beskidzie Małym i Buczyna na Zasolnicy. Życie lasu nie kończy się jednak na koronach drzew. Wiosną w wilgotnym runie pojawiają się śnieżyczki przebiśniegi i czosnek niedźwiedzi, a w cienistych miejscach rośnie języcznik zwyczajny — paproć o charakterystycznych, długich i niepodzielonych liściach. Na polanach można spotkać mieczyka dachówkowatego oraz storczyki, między innymi podkolana białego i storczyka męskiego. Występuje tu również pokrzyk wilcza jagoda, którego błyszczące owoce są silnie trujące.
Pomiędzy lasami zachowały się polany i łąki powstałe dzięki dawnemu wypasowi oraz koszeniu. Są nie tylko miejscami widokowymi, ale także siedliskiem roślin kwiatowych, owadów i ptaków związanych z otwartą przestrzenią. Gdy przestają być użytkowane, stopniowo zarastają, a wraz z nimi znikają gatunki potrzebujące światła. Ważną częścią przyrody pasma są również źródła i potoki spływające w stronę Białej, Soły i Skawy. Ich chłodne, wilgotne doliny tworzą dobre warunki dla salamandry plamistej, kumaka górskiego i traszki karpackiej.
W beskidzkich lasach żyją jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki i kuny. W spokojniejszych częściach pasma występują także wilki i rysie, pojawia się również niedźwiedź brunatny. Szczeliny oraz jaskinie służą jako schronienie i miejsce zimowania nietoperzy, między innymi podkowca małego i kilku gatunków nocków. Wśród ptaków można spotkać bociana czarnego, trzmielojada, myszołowa i kilka gatunków dzięciołów, natomiast nad potokami pojawia się zimorodek.
Przyrodę Beskidu Małego chroni utworzony w 1998 roku Park Krajobrazowy Beskidu Małego, obszar Natura 2000 oraz rezerwaty Madohora, Szeroka w Beskidzie Małym i Buczyna na Zasolnicy. Ochroną objęto nie tylko lasy, lecz także wychodnie skalne, jaskinie, źródłowe odcinki potoków, polany oraz siedliska rzadkich roślin i zwierząt.
Początki osadnictwa w Beskidzie Małym związane były z dolinami Soły i Skawy oraz ich dopływów. To właśnie w nich powstawały wsie, w których skupiało się codzienne życie mieszkańców regionu. Z czasem pola i pastwiska, a także zabudowania zaczęły wychodzić coraz wyżej na stoki, a wśród lasów pojawiały się polany, szałasy i drogi gospodarcze, które do dziś spotkać można podczas wędrówki.
Do najbardziej charakterystycznych należą kamienne szałasy związane z gospodarką pasterską rozwijającą się pod wpływem osadnictwa wołoskiego. Tu, w Beskidzie Małym, z uwagi na niewielkie odległości między polanami a wsiami i brakiem konieczności spędzania całego sezonu w górach, przybrały one charakterystyczną formę niewielkich kamiennych szop polaniarskich budowanych z miejscowego piaskowca, często bez użycia zaprawy. Służyły głównie jako schronienie dla pasterzy, czasem zwierząt oraz jako miejsce do przechowywania siana i narzędzi. Dziś, w różnych częściach pasma można odnaleźć ich pozostałości: ruiny, kamienne ściany, murki.
Beskid Mały nie był jedynie miejscem wypasu i pracy na górskich stokach. Przełęcze były tym, co łączyło ludzi po obu stronach pasma, a dobrym przykładem tego jest Gościniec Kocierski - najstarsza w Polsce droga o bitej nawierzchni wybudowana w latach 1784-1788. Przez Przełęcz Kocierską biegł szlak handlowy łączący Kraków z Węgrami. Oprócz przewożenia towarów podróżowano tędy i utrzymywano kontakty pomiędzy Małopolską, Żywiecczyzną i terenami położonymi dalej na południe. Obecnie przez przełęcz biegnie droga z Andrychowa do Żywca.
A skoro o Andrychowie mowa, to ten z kolei pod koniec XVIII wieku był już ważnym ośrodkiem tkackim. Z uprawianego tu lnu powstawały płótna i drelichy, które miejscowi chłopi, tworząc spółki handlowe zwane kolegacjami, sprzedawali daleko poza regionem. Wozy z andrychowskimi tkaninami docierały miedzy innymi do Lwowa, Moskwy, a nawet Stambułu. Z czasem rzemiosło przekształciło się w przemysł, ale jego początki wyrastały z małych warsztatów tkackich działających u stóp Beskidu Małego.
Inny rodzaj zmiany przyniósł rozwój turystyki. Szczególne miejsce zajmuje tu Leskowiec, od początku XX wieku jeden z najważniejszych celów wędrówek we wschodniej części pasma. Z Wadowic prowadził w tę stronę szlak wytyczony przez Czesława Panczakiewicza, nauczyciela i działacza turystycznego, który był również inicjatorem budowy otwartego w 1932 roku schroniska. Wokół Leskowca zaczęła powstawać turystyczna tożsamość tej części Beskidu Małego — ze znakowanymi trasami, schroniskiem i tradycją wędrowania, która trwa do dziś.
Historia Beskidu Małego najlepiej opowiada się właśnie przez takie miejsca. Kamienny szałas przypomina o dawnym pasterstwie, Gościniec Kocierski o drodze przez góry, Andrychów o tkaczach i dalekim handlu, a schronisko pod Leskowcem i Groń Jana Pawła II o rozwoju turystyki i tradycji wędrowania. Dzięki nim pogranicze przestaje być tylko określeniem na mapie — staje się częścią krajobrazu, który nadal można odczytywać podczas wycieczki.
Kuchnia Beskidu Małego, podobnie jak sam region, nie daje się zamknąć w jednej tradycji. Inaczej kształtowała się od strony Żywiecczyzny, inaczej u północnych podnóży pasma, w okolicach Andrychowa i Wadowic. Łączyła je jednak codzienność górskich gospodarstw, w których gotowano przede wszystkim z tego, co można było wyhodować, zebrać w lesie albo przechować na zimę. Dlatego podstawą były ziemniaki, kapusta, mąka i kasze, a tam, gdzie silniejsze były tradycje pasterskie, także mleko i jego przetwory. Kuchnia miała być przede wszystkim prosta, sycąca i oszczędna. Zamiast szukać jednego „beskidzkiego menu”, ciekawiej przyjrzeć się kilku produktom, które rzeczywiście wyrosły właśnie tutaj.
Jednym z nich jest chleb inwałdzki, wypiekany w Inwałdzie u północnych podnóży Beskidu Małego. Jego receptura sięga początku XX wieku, a charakterystyczny bochen powstaje z mąki pszennej i żytniej na zakwasie, z dobrze wypieczoną, chrupiącą skórką posypaną makiem. Dawniej pieczono go zarówno na co dzień, jak i na specjalne okazje. Na dożynki przygotowywano większe, zdobione bochny, a osobne wypieki zamawiano na wesela. Dziś chleb inwałdzki znajduje się na Liście Produktów Tradycyjnych prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa.
Z Andrychowem z kolei związana jest długa tradycja masarska. Jej śladem są między innymi kabanos wiejski, kiełbasa krucha, kiełbasa wiejska z galaretką i kiełbasa z gospody — wyroby wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych. Pod koniec XIX wieku w mieście działało aż 18 rzeźników, a w okresie międzywojennym, mimo niewielkiej liczby mieszkańców, funkcjonowało kilka zakładów rzeźniczych i wędliniarskich. To pokazuje, że wyrób wędlin był tutaj ważną częścią lokalnego rzemiosła, a nie tylko domowym sposobem przetwarzania mięsa.
Po drugiej stronie pasma smak Beskidu Małego można odnaleźć w znacznie prostszym produkcie — miodzie z gminy Porąbka. Niemal połowę powierzchni gminy zajmują lasy, a różnorodność drzew i roślin pozwala pozyskiwać tu miody spadziowe, wielokwiatowe, lipowe, akacjowe i nektarowo-spadziowe, które również znalazły się na Liście Produktów Tradycyjnych. Szczególnie charakterystyczny jest miód spadziowy, związany z rozległymi kompleksami leśnymi. Dawniej miód pojawiał się między innymi na wigilijnym stole, trafiał do świątecznych wypieków i domowych trunków, a pszczelarskie tradycje były przekazywane w rodzinach z pokolenia na pokolenie. To chyba jeden z najsłodszych przykładów tego, jak smak regionu może wynikać wprost z jego krajobrazu i przyrody.
Co ważne, smaki te nie pozostały wyłącznie w dawnych recepturach i na Liście Produktów Tradycyjnych. Chleb inwałdzki nadal wypiekany jest w Piekarni Inwałd, andrychowskie wyroby wędliniarskie pozostają obecne w lokalnej sprzedaży, a w gminie Porąbka działają pszczelarze, od których można kupić miejscowe miody. Dzięki temu podczas wycieczki po Beskidzie Małym można nie tylko poznawać jego historię i krajobraz, ale również poszukać smaków, które rzeczywiście są z tym regionem związane.
Beskid Mały daje sporo swobody w planowaniu wycieczek. Niewielkie rozmiary pasma i łatwy dostęp z wielu miejscowości pozwalają wybrać się zarówno na krótki spacer, jak i całodzienną wycieczkę. Nie należy jednak sugerować się samą wysokością szczytów. Podejścia bywają strome, a leśne grzbiety potrafią ciągnąć się długo, nim pojawi się polana czy kolejne zejście do doliny. Dzięki temu nawet stosunkowo krótka trasa może mieć całkiem górski charakter.
Najbardziej przystępną twarz Beskidu Małego pokazuje Góra Żar. Łatwy dojazd, możliwość wjazdu koleją oraz liczne atrakcje sprawiają, że jest często wybierana przez rodziny z dziećmi i osoby, które nie planują długiej wędrówki. Nie trzeba jednak traktować jej wyłącznie jako turystycznej atrakcji. Z góry otwiera się charakterystyczny dla tej części pasma widok na dolinę Soły, Jezioro Międzybrodzkie i otaczające je grzbiety, a wyjście pieszo pozwala połączyć łatwo dostępne miejsce z prawdziwym górskim spacerem. Żar może więc być pierwszym spotkaniem z Beskidem Małym, ale nie pokazuje jeszcze wszystkich jego możliwości.
Klasycznych beskidzkich wędrówek warto szukać także po zachodniej stronie Soły. Magurka Wilkowicka i Czupel pozwalają zaplanować zarówno krótsze wyjścia, jak i dłuższe przejścia grzbietowe. To już bardziej leśne oblicze pasma, z podejściami prowadzącymi z różnych stron i widokami pojawiającymi się raczej punktowo niż towarzyszącymi przez całą drogę. Czupel, mimo że jest najwyższym szczytem Beskidu Małego, nie przyciąga spektakularnym wierzchołkiem. Dochodzi się do niego przede wszystkim dla samej wędrówki przez grzbiet — i chyba właśnie dlatego dobrze oddaje charakter tych gór.
Jeszcze inaczej wędruje się we wschodniej części pasma. Potrójna, Łamana Skała i Leskowiec dają możliwość układania dłuższych tras prowadzących przez kolejne grzbiety, polany i przełęcze. To właśnie tutaj po raz pierwszy poznałam Beskid Mały, idąc z Targoszowa przez Potrójną na Leskowiec, a wędrówka dobrze pokazała, że w tym paśmie nie zawsze chodzi o zdobycie jednego konkretnego szczytu. Często ciekawsza jest droga pomiędzy nimi.
Leskowiec i sąsiedni Groń Jana Pawła II należą do najbardziej znanych celów wędrówek we wschodniej części Beskidu Małego. Przyciągają schroniskiem, rozleglejszymi polanami, ale jednocześnie mogą być punktem na znacznie dłuższej trasie. Podobnie jest z Potrójną czy Przełęczą Kocierską — można dojść do nich najkrótszym wariantem albo potraktować jako kolejne etapy całodziennego przejścia. Właśnie ta możliwość skracania i wydłużania wycieczek jest jedną z największych zalet Beskidu Małego.
Najlepszym dowodem na to, że „mały” w nazwie naprawdę nie oznacza krótkiego wędrowania, jest dla mnie Mały Szlak Beskidzki, który przeszliśmy z Hugo. Jego “małobeskidzki” odcinek prowadzi przez pasmo od Bielska-Białej, przez zachodnie grzbiety, dolinę Soły i Górę Żar, dalej w stronę Kocierza, Potrójnej, Łamanej Skały i Leskowca, i właśnie wtedy zobaczyłam Beskid Mały jako całość, a nie zbiór pojedynczych celów wycieczek. Na długim przejściu zmieniają się nie tylko kolejne szczyty, ale też charakter drogi. Są popularne miejsca, przez które przewijają się turyści, długie leśne odcinki, strome zejścia do dolin i kolejne podejścia na grzbiety, którymi przez dłuższy czas idzie się samotnie.
Szlaki na górę Żar i Mały Szlak Beskidzki choć należą do tego samego pasma, to jednocześnie pokazują dwa zupełnie różne sposoby jego poznawania. Beskid Mały może być miejscem rodzinnego spaceru, kilkugodzinnej wycieczki, całodziennej wędrówki albo fragmentem znacznie dłuższej przygody. I chyba właśnie na szlakach najlepiej widać, jak bardzo jego nazwa potrafi być myląca.
Beskid Mały uważam za dobry kierunek na pierwsze górskie wycieczki z psem. Większość szlaków jest dostępna dla czworonogów, a duży wybór punktów startowych pozwala zaplanować zarówno krótką trasę, jak i dłuższe przejście grzbietowe. Wyjątkiem są rezerwaty przyrody, w których obowiązują ograniczenia dotyczące wprowadzania psów. Szczególną uwagę zwracam na Madohorę, przez którą prowadzi fragment Małego Szlaku Beskidzkiego. My przeszliśmy cały MSB z Hugo, a sposób ominięcia tego odcinka opisałam we wpisie o Małym Szlaku Beskidzkim z psem.
Duża część tras prowadzi przez las, co daje sporo cienia, zwłaszcza w upalne dni, ale niewielka wysokość szczytów nie oznacza, że wszędzie jest łatwo. Podczas naszych wędrówek trafiały się strome podejścia i zejścia, długie leśne odcinki oraz miejsca, w których ruch turystyczny wyraźnie wzrastał. Dotyczy to przede wszystkim Góry Żar, Magurki Wilkowickiej czy okolic Leskowca, gdzie oprócz pieszych można spotkać także rowerzystów. Poza najbardziej popularnymi miejscami Beskid Mały potrafi być jednak bardzo spokojny i właśnie ta różnorodność jest dla mnie jednym z jego największych atutów.
Przy planowaniu wycieczki w rejonie Leskowca biorę też pod uwagę zasady znajdującego się tam schroniska PTTK: z psem można wejść jedynie do przedsionka, natomiast nie można z nim nocować. Sam Beskid Mały daje natomiast sporo możliwości stopniowego wydłużania wspólnych wędrówek. Poznawanie regionu z psem zaczęliśmy od jednodniowej trasy przez Potrójną i Leskowiec, a kilka miesięcy później wróciliśmy na tutejsze szlaki podczas przejścia Małego Szlaku Beskidzkiego. I chyba właśnie dlatego widzę te góry jako dobre miejsce zarówno na pierwsze wycieczki z psem, jak i na znacznie dłuższą wspólną wędrówkę.
Baza noclegowa Beskidu Małego skupia się przede wszystkim w miejscowościach leżących u podnóża pasma oraz w dolinie Soły. Międzybrodzie Bialskie, Międzybrodzie Żywieckie, Porąbka i Czernichów mają bardziej wypoczynkowy charakter, związany nie tylko z górami, ale również z Jeziorem Międzybrodzkim i Górą Żar. Można znaleźć tam pensjonaty, apartamenty, domki, gospodarstwa agroturystyczne i ośrodki wypoczynkowe. Z kolei Wilkowice i okolice Bielska-Białej są dobrym punktem wypadowym na Magurkę Wilkowicką i Czupel, a po wschodniej stronie pasma warto szukać noclegów w Rzykach, Targoszowie i okolicach Andrychowa, skąd łatwo ruszyć w stronę Potrójnej, Łamanej Skały czy Leskowca.
Beskid Mały ma także kilka miejsc, w których można nocować na szlaku. Najbardziej klasyczne są schroniska PTTK na Magurce Wilkowickiej i pod Leskowcem. Inny charakter ma dom turystyczny na Hrobaczej Łące, a jeszcze bardziej turystyczno-studencki klimat zachowała Chatka pod Potrójną. Takie miejsca pozwalają zaplanować przejście przez pasmo bez każdorazowego schodzenia do doliny, ale różnią się standardem, dostępnością i zasadami pobytu, dlatego przed dłuższą wędrówką dobrze sprawdzam ich aktualne warunki.
Jeszcze inną możliwością jest nocleg w ramach programu Zanocuj w lesie. Obszary przeznaczone do legalnego biwakowania wyznaczyło między innymi Nadleśnictwo Andrychów, którego duża część obejmuje lasy Beskidu Małego. Nie są to pola namiotowe ani przygotowane biwaki, lecz fragmenty lasu udostępnione na zasadach programu Lasów Państwowych. Ich dokładne granice i aktualne informacje najlepiej sprawdzić przed wyjściem w Banku Danych o Lasach lub na stronie właściwego nadleśnictwa.
Przy wyborze noclegu z psem zasady trzeba sprawdzać indywidualnie, bo różnią się zarówno w schroniskach, jak i obiektach prywatnych. W Schronisku PTTK Leskowiec z psem nie można nocować, natomiast w Chatce pod Potrójną tak. W pozostałych miejscach warunki pobytu zależą od regulaminu konkretnego obiektu. W dolinach i miejscowościach u podnóża pasma wybór jest zdecydowanie większy — od pensjonatów i apartamentów po domki oraz gospodarstwa agroturystyczne — dlatego łatwiej znaleźć miejsce dopasowane również do pobytu z czworonogiem.
Beskid Mały, choć niewysoki i stosunkowo niewielki, potrafi zaskoczyć różnorodnością. Leśne grzbiety, widokowe polany, strome podejścia, dolina Soły i popularne miejsca, takie jak Góra Żar, tworzą pasmo dobre zarówno na krótkie wycieczki, jak i dłuższe wędrówki. To góry niewielkie wyłącznie z nazwy. Nazwa Beskidu Małego może sugerować góry łatwe i szybkie do zdobycia i przejścia, tymczasem ich…